Wydarzenie zorganizowane przez Instytut Pamięci Narodowej razem z Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL było znakomitą okazją do wymiany doświadczeń z zakresu popularyzacji i upamiętniania historii Żołnierzy Wyklętych – Bohaterów Niezłomnych. Niezwykle profesjonalnie przygotowane dwudniowe spotkanie (7-8 marca 2026 r.) zgromadziło wielu działaczy społecznych oraz przedstawicieli instytucji kultury, placówek edukacyjnych i samorządów z całej Polski. Należy podkreślić, że panelom dyskusyjnym towarzyszyły różne wydarzenia kulturalne oraz wystawy.
Pierwszy dzień Kongresu zakończył się Apelem Pamięci, podczas którego oddano hołd mjr. Hieronimowi Dekutowskiemu „Zaporze”, który dokładnie 7 marca 1949 roku został stracony wraz z sześcioma swoimi podkomendnymi w murach więzienia przy ul. Rakowieckiej 37 w Warszawie.
Drugi dzień Kongresu rozpoczął się od Mszy Świętej, którą odprawił ks. Jarosław Wąsowicz – kapelan Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej.
Program drugiego dnia Kongresu Pamięci:
– Ponieść światło wolności – pamięć o Żołnierzach Wyklętych w PRL, panel dyskusyjny w którym uczestniczyli: Ewa Tomaszewska, działaczka „Solidarności”, prof. Wiesław Jan Wysocki, Jacek Pawłowicz, historyk i działacz niepodległościowy, z-ca dyr. Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL, Anna Kołakowska, najmłodszy więzień polityczny w PRL,
– Panel dyskusyjny pt. „Rodziny wyklęte – przeżycia rodzin żołnierzy podziemia antykomunistycznego”. Uczestnicy: Krzysztof Bukowski, syn Edmunda Bukowskiego ps. Zbyszek, Marek Franczak, syn Józefa Franczaka „Lalek”, Maria Płomieńska-Krzak, siostrzenica Henryka Flamego „Bartek”, ks. Tomasz Trzaska, Biuro Poszukiwań i Identyfikacji IPN. Prowadzenie: Stanisław Płużański
– Panel dyskusyjny – Żołnierze Wyklęci w filmie. Uczestnicy: Stefan Tompson, youtuber, Patrick Ney, filmowiec, Arkadiusz Gołębiewski, dyrektor Festiwalu Niepokorni Niezłomni Wyklęci, Paweł Sztama, historyk, Biuro Badań Historycznych IPN Prowadzenie: Piotr Mazurek
Na zakończenie dwudniowego spotkania odbył się pokaz filmu „The Covenant of Blood: The Last Soldiers of World War II” – pierwszego anglojęzycznego filmu dokumentalnego o Żołnierzach Wyklętych w reżyserii Patricka Ney’a i Stefana Tompsona.
Opr. i zdjęcia W. Kolatorski
