W środę, 3 czerwca ponad 300 osób: zaproszonych Gości i uczniów z 18 szkół Powiatu Wołomińskiego udało się na wycieczkę zorganizowaną przez Międzyszkolny Klub Historyczny im. Armii Krajowej Ziemi Radzymińskiej i Stowarzyszenie Historyczne AK im. płk. Mieczysława Chojnackiego ps. Młodzik. Patronat Honorowy nad wydarzeniem objęli: Starosta Wołomiński Arkadiusz Werelich i Burmistrz Radzymina Krzysztof Chaciński.
Od momentu powstania w 2017 roku MKH im. AK ZR odwiedzamy miejscowości związane z działalnością Armią Krajową. Dotychczas udało się zrealizować pięć wycieczek uczniów ze wszystkich 12 szkół w Gminie Radzymin: do Palmir, Ostrowi Mazowieckiej i Łochowa, wyjazd do Pułtuska i Płocka oraz ostatnia wycieczka do Sierpca, która odbyła się w ramach projektu pt. „Rok Młodzika w Gminie Radzymin”.
Pierwszym miejscem na trasie wycieczki był Pomnik Żołnierzy Armii Krajowej w Wyszkowie. Po krótkim wstępie prezesa Władysława Kolatorskiego, prowadząca uroczystość Hanna Masłowska, uczennica Liceum Ogólnokształcącego w Radzyminie powitała Poczty Sztandarowe, przedstawicieli władz samorządowych, mieszkańców Wyszkowa, reprezentantów środowisk kombatanckich, delegacje wyszkowskich szkół oraz różnych instytucji i organizacji społecznych.
Przy Pomniku wystawiona została Warta Honorowa złożona z uczniów Centrum Edukacji Zawodowej i Ustawicznej „Kopernik” w Wyszkowie, I LO PUL im. 111 Eskadry Myśliwskiej w Wołominie i uczniów z Międzyszkolnego Klubu Historycznego im. Armii Krajowej Ziemi Radzymińskiej.
Uroczystość rozpoczęła się od wspólnego odśpiewania hymnu Rzeczypospolitej Polskiej. Następnie ks. Krzysztof Ziółkowski, proboszcz Parafii pw. Świętego Jana Pawła II w Radzyminie poprowadził wspólną modlitwę w intencji żołnierzy Armii Krajowej Obwodu „Rajski Ptak” – Ośrodek Wyszków.
O dziejach miejsca pamięci na skwerze przy ulicach Sowińskiego i Pułtuskiej opowiedział dr Michał Depta, miejscowy historyk i pracownik Miejsko-Gminnej Biblioteki Publicznej w Wyszkowie.
Później głos zabrali:
– gospodarz miejsca wydarzenia, wiceburmistrz Wyszkowa Artur Laskowski,
– wicestarosta Powiatu Wołomińskiego Pani Katarzyna Pazio,
– w imieniu starosty Marzeny Dyl głos zabrała Pani Agnieszka Deptuła, Naczelnik Wydziału Edukacji Starostwa Powiatowego w Wyszkowie,
– wiceburmistrz Radzymina Krzysztof Dobrzyniecki,
– gen. Brygady Andrzej Michalik reprezentujący Związek Piłsudczyków Rzeczypospolitej Polskiej.
Na zakończenie nastąpiło złożenie wiązanek kwiatów i zapalenie zniczy. Wiązanki kwiatów złożyli:
– wiceburmistrz Wyszkowa,
– delegacja starostwa Powiatu Wyszkowskiego,
– delegacja starostwa Powiatu Wołomińskiego z Panią Katarzyną Pazio na czele,
– wiceburmistrz Radzymina z przedstawicielami władz samorządowych Gminy Radzymin,
– delegacja Muzeum Bitwy Warszawskiej 1920 roku w Radzyminie,
– uczniowie, rodzice, dyrektorzy szkół i nauczyciele z Międzyszkolnego Klubu Historycznego im. Armii Krajowej Ziemi Radzymińskiej.
W trakcie przejazdu z Wyszkowa do Pniewa minęliśmy wieś Łosinno, której okolice były jednym z najważniejszych miejsc odbioru zrzutów Cichociemnych w okupowanej Polsce. W latach 1942–1943 na miejscowe łąki (placówka odbiorcza „Garnek”) przyjęto aż trzy udane zrzuty lotnicze z Wielkiej Brytanii. Najsłynniejszy z nich miał miejsce w nocy z 16 na 17 września 1943 roku w ramach operacji „Neon 1”.
Drugim miejscem, które odwiedziliśmy podczas wycieczki w dniu 3 czerwca był Pomnik Obrońców Ojczyzny. Pomnik odsłonięty we wrześniu 1985 roku znajduje się kościołem pw. Św. Apostołów Piotra i Pawła w Pniewie. Upamiętnia on m.in. wydarzenia z 18 maja 1944 – kiedy gestapo, żandarmeria i Wehrmacht przeprowadziły w Pniewie masowe aresztowania członków ruchu oporu. Część aresztowanych zamordowano później w obozie w Stutthofie. Pomnik stanowi wyraz pamięci o poświęceniu i walce żołnierzy Armii Krajowej, którzy działali na terenie Puszczy Białej.
W uroczystości, którą poprowadził Piotr Jusiński, uczeń klasy szóstej Szkoły Podstawowej nr 1 im. ppłka pil. Mariana Pisarka w Radzyminie uczestniczył ks. Marek Dyga – proboszcza Parafii pod wezwaniem Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pniewie i Pani Monika Śliwińska – dyrektor Szkoły Podstawowej im. Żołnierzy Armii Krajowej w Pniewie razem z delegacją uczniów i grona pedagogicznego.
Uroczystość rozpoczęła się od odśpiewania Hymnu Polskiego Państwa Podziemnego przez ucznia z MKH im. AK ZR Stanisława Wardakowskiego. Następnie ks. Marek Dyga poprowadził modlitwę w intencji Żołnierzy Armii Krajowej, którzy dla dobra Ojczyzny gotowi byli złożyć ofiarę najwyższą – czyli oddać życie.
Później głos zabrała Pani Dyrektor Monika Śliwińska, a z tradycją Szkoły i historią Pniewa zapoznał nas uczeń klasy ósmej Filip Jeż.
Na zakończenie uroczystości nastąpiła ceremonia złożenia kwiatów i zapalenia zniczy. Kwiaty złożyli:
– Pani Henryka Michalczewska reprezentująca Starostwo Powiatowe w Wołominie i Związek Piłsudczyków RP,
– wiceburmistrz Krzysztof Dobrzyniecki razem z przedstawicielami władz samorządowych Gminy Radzymin,
– uczniowie, rodzice, dyrektorzy szkół i nauczyciele z Międzyszkolnego Klubu Historycznego im. Armii Krajowej Ziemi Radzymińskiej.
Kolejnym miejscem pamięci, które odwiedziliśmy była wieś Sieczychy położona w gminie Długosiodło. Miejscowość znana jest z wydarzeń, które rozegrały się w nocy z 20 na 21 sierpnia 1943 r. W czasie akcji na niemiecką strażnicę graniczną zginął harcmistrz Tadeusz Zawadzki „Zośka”, bohater książki Aleksandra Kamińskiego pt. „Kamienie na szaniec”.
Naszą uroczystość rozpoczęliśmy od odśpiewania Hymnu Szarych Szeregów. Jako solistka wystąpiła Julia Kosim, uczennica klasy szóstej Szkoły Podstawowej nr 1 im. ppłka pil. Mariana Pisarka w Radzyminie.
Następnie prowadząca uroczystość uczennica Hanna Masłowska powitała przedstawicieli władz samorządowych Gminy Długosiodło z zastępcą wójta Ewą Karczewską i przewodnicząca Rady Gminy Teresą Paradowską na czele, Panią Monikę Gajownik – dyr. Szkoły Podstawowej im. hm. ppor. AK „Zośki” Tadeusza Zawadzkiego, uczniów, grono pedagogiczne szkoły i mieszkańców Sieczych.
W dalszej części ks. Krzysztof Ziółkowski poprowadził wspólną modlitwę w intencji harcmistrza Tadeusza Zawadzkiego i wszystkich żołnierzy Armii Krajowej biorących w sierpniu 1943 roku udział w akcji na niemiecką strażnicę graniczną w Sieczychach.
Następnie głos zabrali: zastępca wójta Gminy Długosiodło Ewa Karczewska, przewodnicząca Rady Gminy Teresa Paradowska i Pani dyr. Monika Gajownik. Wystąpił również Jakub Pakieła, który przedstawił Patrona Szkoły Podstawowej w Sieczychach harcmistrza ppor. Tadeusza Zawadzkiego ps. „Zośka”.
Przebieg i znaczenie Akcji pod Sieczychami w 1943 r. omówili prezes Okręgu Warszawa-Wschód ŚZŻAK Mirosław Widlicki i Tomasz Karasiński, prezes Stowarzyszenia Grupa Historyczna „Zgrupowanie Radosław”.
Na zakończenie delegacje złożyły kwiaty i zapaliły znicze oraz odegrano „Śpij Kolego”! W trakcie pobytu w gościnnych Sieczychach mieliśmy możliwość zwiedzenia Izby Pamięci oraz zapoznanie się z ekspozycji przygotowaną przez Stowarzyszenie Grupa Historyczna „Zgrupowanie Radosław”.
Po zakończeniu uroczystości przy Pomniku harcmistrza ppor. AK Tadeusza Zawadzkiego ps. „Zośka” pojechaliśmy do miejscowości Leszczydół-Nowiny, gdzie przy wiacie „Nowinka” odbyło się wspólne ognisko. Pyszna grochówka Pana Marka z firmy Catemark i kiełbaski z grilla sprawiły, że atmosfera stała się bardziej piknikowa, a uczestnicy wycieczki mieli sposobność swobodnej rozmowy i mogli podzielić się swoimi wrażeniami.
W drodze powrotnej do Radzymina zatrzymaliśmy się jeszcze przy Sanktuarium Świętego Idziego w Wyszkowie. Tu spotkaliśmy się z proboszczem ks. kanonikiem dr. Zdzisławem Golanem i w trakcie krótkiego wykładu poznaliśmy niezwykle ciekawą historią plebanii oraz kościoła, który zawsze był odbudowywany i konsekwentnie konsekrowany pod tym samym imieniem św. Idziego.
Obok kościoła znajdują się: Pomnik Marszała Józefa Piłsudskiego oraz Pomnik Grupy Operacyjnej „Wyszków”, która została utworzona 1 września 1939 roku, a jej dowódcą został gen. Wincenty Kowalski. Na uwagę zasługuje również nowotworzona Aleja Pamięci „Walczącym za Niepodległą” oraz drewniana kapliczka będąca hołdem dla Powstańców Styczniowych Ziemi Wyszkowskiej.
Delegacja uczestników wycieczki udała się również pod odsłonięty w 2009 roku Pomnik „Żołnierzy Wyklętych” upamiętniający Żołnierzy Armii Krajowej, Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, Narodowych Sił Zbrojnych oraz Narodowego Zjednoczenia Wojskowego, gdzie w obecności Sztandaru radzymińskich Żołnierzy Armii Krajowej Obwodu „Rajski Ptak” młodzież z MKH im. AK ZR razem z zaproszonymi Gośćmi złożyła kwiaty i zapaliła znicze.
Opr. W. Kolatorski
Zdjęcia: Agnieszka Wardakowska, Piotr Dukland, W. Kolatorski
